جنبش ملی اسلامی افغانستان
داکــتــر
فـیــض الـلـه "نـهـــــال" ایــمـــاق
داکـتـرفـیـض الله نهـا ل ایـمـاق جـوزجان ولایـتی ده، اندخـوی شـهـری نیـنگ باغ بـوسـتان
مـحـلـه ســــیـده 1324 هـ. ش ئـیـلـیـده؛ بـیـر کـــوره شــــلـی و زحـمـت چـیـکـر آئـیـلـه ده
توغـولـیـب و تورکـمـنـچـه ایـلـه اوزبـیکـچـه نی اوزچـیگــره و آئـیـلـه ســـیـده اورگانه دی.
اومـلـیـت آرقـلـه لی تـورک (اوزبـیـک). داکـتـرایـماق اوزاوقــوشـلـریـنی انـدخـوی نـیـنگ
قـورغان مکـتـبـیـده توگـتـیـب، پشـتو ودری تـیـلـلـریـنی بویوک بیـرعـلاقـه بـیلن اورگـنـدی.
او امـتـحان نتـیـجـه لـریگـه قـره گـنـده، یوکـسـک اوقـوشـلراوچـون کـابـل گـه یـوباریـلادی.
اورته اوقـوشــلـریـنی ابـن سـیـنا مکـتـبـیـده وعالی اوقـوشـلـریـنی کابـل دارالـمـعـلـمـیـنی ده
تـوگـاتـیـب وکـابـل نـیـنـگ نـادریـه مـکـتـــبـیـده بیـر ئـیـل اوقــوتـوچـیـلـیکـتـن ســـونگـره،
کـانکـور امـتـحـانـیـدن کـیـچـیـب تـیـل و ادبـیـات فـاکـولـته سـیگه کـیره دی.
1350 ئـیـلـیـده کابـل دانـشـگـاه سـی نـیـنگ تـیـل و ادبـیات فـاکـولـتـه سـیـدن ژورنـالـیـزم نی تـوگـاتـیـب و رادیـو افـغـانـســـتـان نـیـنـگ اوزبـیـکچه، تـورکـمـنچه، بـلـوچـی چه، پـشــه یی چه و نـورسـتانی چه پـروگـرامـلـرنـیـنـگ باشـی و مـسـؤولی صـفـتـیـده ایـشـگـه بـاشـلـه دی. 1353 ئـیـلـیـده مـحـلی پـروگـرامـلـرنـیـنگ اورته ده کـوتـریـلـگـنـی اوچـون اوگـاتـوچـی پـروگـرامـلـرنـیـنـگ اداره سی نـیـنگ مـدیـری صـفـتـیـده ایـشـگـه بـاشـلـه دی. بـیـرقـانـچـه ئـیـل دن سـونـگـره، مـحـلـی پـروگـرامـلـرنـیـنگ قـایـتـه تـرقـی تـیـریـلـگـنـی اوچـون ایـلـک اوزبـیـکـچـه پـروگـرامـیـده نـطـاق و مـدیـر صـفـتـیـده و ایـکـکی ئـیـل سـونـگـره مـحـلی پـروگـرامـلـرنـیـنگ بـاش مـدیـری صـفـتـیـده ایـشـلـه گـن.
داکـتـر ایـمـاق، افـغـانـسـتـان رادیـو سـیـده ایـشـلـه گـن پـایـتـیـده مـیـنـگـدن آرتـیـق اوزبـیـکـچـه آشـولـه و قـوشـیـقـلـرنـینـگ افـغـانـسـتانـلی اوزبـیـک قـوشـیـقـچـیـلـریـدن آرشـیـفـیـده تـوپـلـه ب، رادیـو افـغـانـسـتـان نـیـنـگ مـوسـیـقی آرسـیـفـیـنـی بـای لـه شـتـیـرگـنـدور. او بـوتـون مـحـلـی پـروگـرامـلـرنـیـنـگ بـای لـیـگـی و کـوچـلـیـگی اوچون کـوره ش کـورساتـیـب، خـصـوصآ اوزبـیـکـچه پروگـرامـیگـه کـورسـاتـگـن جـان کـویـرلـیـگـی و کـوره شی یـوزیـدن، اطـلاعـات و کـلـتـور وزیـرلـیـگـی تـمـانـیـدن بـیـر تـقـدیـرنـامـه هـم بـیـریـلـگـنـدور.
داکـتـر ایـمـاق، رادیـو افـغـانـســــتـان نیـنـگ مـحـلـی پـروگـرامـلـرنـیـنگ ایـلـک نـطـاقی و اوشـبـو قـروچـی لـریـدن دور. اونـیـنگ کـوپـلـرچـه مـقـالـه لـری ادبـیات و بـشـری بـیـلـیـم لـر فـاکـولـتـه سـی نـیـنگ ادب مـجـلـه سـیـده، انـیـس، ژونـدون، عـرفـان، آواز، مـلـیـت هـای بـرادر و چـوج ولایـتـلـرنـیـنـگ روزنـامـه لـریـده ( گـه زیـتـه) بـاسـیـلـگـنـدور. اوتـوز دن آرتـیـق اوزبـیـکـچـه و دریـچـه شـعـرلـری اولـکه جـریـده لـریـده و اوزبـیـکـســتـانـده بـاسـیـلـگـنـدور.
داکـتـر فـیـض الـلـه ایـمـاق بـیـرقـانـچـه کـتـابـلـر و کـوپـلـرچـه مـقـالـه لـر خـلـق ادبـیـات و فـرهـنـگـی بـابـتـیـده یـازیـب و بـاسـگـنـدور. اونـلـردن "گـفـتـار دل انـگـیـز از صـفـحـات شــمـال کـشــور" 1355 ئـیـلـیـده "خـوشـحـال خـان خـتـک" آتـلـی مـطـبـوعـات جـایـزه سـیـنـی آلـیـشـگـه ایـریـشـدی.
1359 ئـیـلـیـده، "خـلـق دردانـه لـری" کـیـم اونـیـنگ یـگـیـرمـه ئـیـلـلـیـک اوریـنـی ایـدی و افـغـانـســتـان اوزبـیـکـلر ی تـیـلـیـدیـن ئـیـغـیـلـیـب سـیـلـنـگـن ایـدی دریـی تـرجـمـه سـی بـیـلن اطـلاعـات و کـلـتـور وزیـرلـیگی تـمانـیـدن بـاسـیـلـگـنـدور. اوشـبـو کـتـابـده اولـکـه مـیـزنـینـگ اوزبـیـک اولـوسـی نـیـنـگ تـویـوقـلـری، داسـتـانـلـری، افـســانـه لـری، چـیـســتـانـلـری، آتـه سـوزلـری و بـالـه لـرنـیـنگ قـوشـیـقـلـری کـبـی شـفـاهـی ادبـیاتـی سـیـغـدیـریـلـگـنـدور.
اونـدن بـاسـلـمـاق اوچـون تـیـاربـولـگـن آثـرلـر:
1- کـیـچـیـک اوزبـیـکچـه دن دریـچـه و پـشــتـوجـه سـوزلـیـک (فـرهـنـگ)
2- افـغـانـسـتـانـلـی مـعـاصـراوزبـیـک شـاعـرلـرنـیـنـگ بـیـو گـرافـی سـی
3- آمـو قـیـرغـاغـلـریـدن قـوشـیـقـلـر کـیـم 214 قـوشـیـق و سـبـزمـن بـولـیـب( یازی و زیـبا داسـتـانـی نـیـنـگ تـویـوقـلـری) کـیـم بـیـر عـصـرد یـن آلـد یـن فـاریـاب ولایـتـی نـیـنـگ قـیـصـار ولـسـوالـی سـیده یـه شـه گـن ایـدی. (اوشـبـو قـوشـیـقـلـرنـی بـیـر بـولـکـی امـریـکـاده گی پـیـمـان مـجـله سـی نـیـنـگ سـون ایـکـی سـانـیـده بـاسـیـلـگـنـدور.)
4- افـغـانـســتـان اوزبـیـکـلـرنـیـنگ عـرف و عـادت لـری
5- افـغـانـســـتـان اوزبـیـکـلـرنـیـنـگ مـعـاصـر(زمـانـوی) مـوسـیـقی سی کـیـم یـنـگـی هـنـرمـنـدلـر و قـوشـیـقـچـیـلـرنـیـنگ حـیـاتی و کـوره شـلـری حـقـیـده
6- افـغـانـسـتـان اوزبـیـکـلـرنـیـنـگ خـلـق قـوشـیـقـلـری (ایـمـاق بـیـگ نـیـنـگ دوکـتـور لـیـک یـازیـسـی)
7- "خـلـق دردانـه لـری" ایـکـکـیـنـجـی جـلـد
داکـتـر ایـمـاق، مـحـلـی پـروگـرامـلـر بـاش مـدیـرلـیـگـیـدن سـونـگـره اوقـوش اوچـون بـیـراسـپـرانـتـوری بـورس بـیـلـن 1361 ئـیـلـیـده تـاشـکـنـد گـه کـیـلـیـب و "افـغـانـســــتـان اوزبـیـکـلـرنـیـنـگ شـفـاهـی قـوشـیـقـلری" آتـلـی اوز عـلـمـی رسـالـه سـی نی "الـغ بـیـگ" آتـلـی دارالـفـنـونـده گی اوزبـیـک تـیـل وادبـیـات پـروفـیـسـوری مـحـمـد نـادر خـان سـعـیـدوف بـاشـلـیـغـیـده یـازیـشـگـه بـاشـلـه ب و 1365 ئـیـلـیـده اوز دیـپـلـومـیـدن یـوتـوقـلـیـک بـیـلـن دفاع (سـاوونـیـب) قـیـلـیـب و دکـتـورلـیـک دیـپـلـومـیـگـه ایـگـه بـولـدی.
داکـتـر ایـمـاق اوزبـیـکـســتـان جـمـهـوریـتـیـده بـولـگـن پـایـتـیـده اوشـبـو فـرهـنـگی ایـشـلـرنـی بـجـرگـنـدور(1981 – 1987):
1- اوچ ئـیـل تـاشـکـنـده گی رادوگـای آتـلـی فـرقـی تـیـریـش مـوســسـه ده دریی دری تـرجـمـانـی صـفـتـیـده ایـشـلـه و ایـکـکـی اوزبـیـکـچـه کـتـابـلـرنـی دریـی دری گه تـرجـمـه قـیـلـگـنـدور.
2-
اوزبـیـکـچـه شــعــرلـریــد ین نــمـــونـــــه لـــر:
هـجـــران
جـان و د لـنـی عـاقـبـت، یـولـیـنـگـده قــربـان ایـلـه د یـم کـوزیـاشـیمنی سربه سر، بـغـریـم کـبی قـان ایـله د یم
نـالـه زاریـم مـیـنــیــنگ بــارور فـلـک لـــر قـا شـــیـگـه لـیک ایـشـیـتـمـه یـسـن جفا جو شونچه افغان ایله د یم
اســتـخـوانـیـمـد ین قـلـم ایـلـه ب، یـوره ک قـانـی بـیـلــن عـرض حـا لـیـمـنی یازیب تـقــد یـم جـانان ایـلـه د یـم
ای کـوزیـمـنـی روشـنـی جـانـلـر فـدا بـولـسـیـن ســـنـگـا عـمـرلـر مـجـنون کـبی اوزیـمـنی سـرسـان ایـلـه د یم
عـمـری اوتـتی انـتـظـاره باقـمه دیـنگ "ایـمـاق" سـاری
بـیـرکـیـلـرسـن دئـیـب یولـیـنـده قـانـچـه ارمـان ایـلاد یـم
دریـــجــه شــعـرلـریـد یــن نـمـونــه لـــر:
رســـــم خـــوبـــــــان
در حـیـا از چــشـم تو چـشم غـــزالان بـوده اســـت مـنـفـعـل از روی تو خـورشــیـد تـابان بـوده اسـت
از فـــــرا ق روی تـو جــانـــا بـســـان کــاکـــلـــت روزگـاری شــد که حال من پـریـشـان بــوده اسـت
ای پـری خـود مـیـکـشی و خـنده ات بـخـشـد روان بـهــر درد عـاشــقـان بـوس تـو درمـان بوده اسـت
ای عـزیـزان امـتـحـان کردم بـسی در عـمـر خــود بـی وفـایـی عـنـعـنــات و رسـم خـوبان بوده اسـت
کــشـتـه عـشـــق تــو تـنـهــا نـیـسـت " ایـمـاق " حـزیـن
بـل کـه عـشــــاق تــو در هـر جــا فـراوان بـوده اســـت
رشـــــک خــورشــــــیـــد
زند صـد طـعـنه بر خـورشـیـد تابان ماه سـیـمایش خـجـالـت مـیکـشـد سـر چـمــن از نـخــل بـالایــش
حجاب از چهره بردارد گر آن لـیـلی وش شـیرین شـود فـرهاد و مـجـنون هـمچو من مفـتون شیدایش
شـراب ارغـوانی را مـده سـا قی به بـزم امـشــب که افـتاده اسـت شـبـها، برسرمـن فکـر وسـودایـش
به گـلـگـشـت چـمـن با نـاز بـنـمـوده قــدم رنـجــه بـشــد شــرمـنـده ســرو بـوســتـان از قــد بالایــش
گـر آن کـان حـیـا آیـد ز بـهـــر پـرســـش حــالــم
سـر خود را نـهـد "ایـمـاق" ما زیر قـد مهـا یــش
نــفـع مــــردم
بـیـش ازاین غـفـلـت مـکـن در کار با ما یاربا ش ایـد ل از افـســون جـهـــل وتـنـبـلی بـیــزار بـا ش
از پی تـحـصـیل دانـش پا فـشاری کـن و لــیــک یکـقـد م بـیــرون مـکـن پا را و چون پرکار بـا ش
جـسـتـجو کـن عـلـم را و شـو زدانـش بـهــره ور نی پــی چـشـــمـان شـهـــلا نی پـی رخـسـار با ش
دامـن خود را رهـا از چـنگ غـفـلـت کـن عـزیز از برای نـفـع مـرد م روز و شـــب پـرکــار بـا ش
چـنـــد بـاشــد زنده گی در ورطـه لـهـو و لـعـب ای چـراغ عــــلـم بـرکـــف واقـــف اســرار بـا ش
در دل خـود روز و شـب خـشـتی زدانش برگذار از پـی تـعـمـیـر ایـن ویـرانـه خـود مـعـمـار بـا ش
از ره عــــرفـان بـد فـع د شــــمـنـان آمـاده شـــو د شــــنـه تـیــز دود م انـــدر د ل اغــیـــــار بـا ش
پــرده غــفـلـــت ز پـیــــش چـــشـم بردار ای "نـهـال"
هـمـچـو مه بر سـیـر مـنـزل روز و شـب بـیدار با ش