جنبش ملی اسلامی افغانستان
مــحـمــد کــریــم نـزیـهـــی جــلــــــوه
"ملا بـابا مـراد قـاضـی کـابـل نـیـنـگ اوغـلی نـفـوذ لـی
اوزبـیـکـلـردن بـولـیـب، مـیـمـنه نـیـنگ
انـدخــــوی ده اوز آت و مـقــــامـیگـه ایـگـه ایـد یـــلـر. کـابـل ده 1285 یـیـلـیـده تـوغـــیـلـگـن و
حـبـــیـبـیـه ده رشـــد یـه دوره سـیـگـه چـه اوقـیـب که عـلـم و عـــربـچـه نـی اوز عـایـلـه ســیـده
اورگـنـگـن و عـربـچـه، تـورکـچـه، دری جـه و آز هـم انـگـلـیـسـچـه نـی بـیـلـردی.
نـزیـهـی یـاشـلـیـکـده مـیـر قـاســم وداوی و عـبـدالـرحـمـن لـودیـن کـبی مـشـهـور ایدی. مـشـروطـه
خـواهی و یـازرلـیـک یـولـیـده قـدم قـویـر ایـردی. تـاریـخ و اجـتـمـاعـیـات ایـلـه خـراســان و اســلام تـانـیـتـشـده مـطـالـعـه سـی کـوپ ایـردی و کـابل ادبی انـجـمـن نـیـنـگ عـضـوی ایـردی. یـازگـن مـقـالـه لـری مـجـلـه کـابـل انـجـمـن ادبی ده اداغـلـی شـکـلـده نـشـر بـولـگـن. دری ده گـوزه ل شـعـر یازیـب، "جـلـوه" تـخـلـصـی بـاردور. 1310 شـمـسی ده انـجـمـن ادبـی نـیـنگ عـضـوی بـولـه دی و سـونـگـره تـجـارت بـیـلـن شـغـلـلـنـدی. 1328 ش یـیـتـیـنـچـی شـورای ده و 1332 ش ســیـکـیـزیـنـچـی شـورای ده انـدخـوی نـیـنگ وکـیـلـی ایـردی. سـیـاسی بابـتـتـن فـرکـســیـون تـرقی پـسـنـد روشـنـفـکـران دن بـولـیـب و چـپ فـکـرلـی ایـردی. بـیـر قـیـسـقـه مـدت صـدارت اعـضـمـی و وکـیـل الـتـجـاره افـغـانـی مـشـهـد شـهـریـده ایـردی. سـونـگـره مـتـقـاعـد بـولـدی و حـاضـر قـریـلـیـک حـیـاتـیـنـی کـیـچـیـرمـاقـتـه دور."
افـغـانـســتـانـده جـنـبـش مـشـروطـیـت، مـولـف: مـرحـوم حـبـیـبـی
نـزیـهـی عـلـمـی فـضـایـل لـری بـیـلـن حـرمـتـلـی بـیـرکـیـشـی بـولـیـب و کـوچـلـی بـیـر جـامـعـه شـنـاس ایـدی. اوز حـیـاتـی نـی نـیـک نـامـلـیـک بـیـلـن کـیـچـیـریـب و تـرقـی پـســــنـد طـبـقـه ده و ادبی حـرکـاتـلـرده مـهـم اورنـیـگـه ایـگـه ایـردی. 1362 شـمـسـیـده دهـلـی ده اولـگـنـدور.
اسـتـاد نـزیـهـی جـلـوه تـورکـی عـثـمـانـی ده شــعـرلـر یـازیـب، تـورکـی چـغـتـایـی (اوزبـیـکـچـه) ده حـاضـرگه چه بـیـر شــعـر اسـتـاد دن قـولـگـه کـیـچـیـریـلـمـه گـنـدیـر.
شـعـرلـریـدن نـمـونـه لـر:
اظــهـــار ایــت
صـبـا دردیـم آچـیـق اول نـرگـس بـیـمـاره اظـهـار ایـت پـریـشـان سـرگـذ شـتـیـن اورپریشان زلـفه تـذ گار ایـت
کـتـوراتـم انـک الــدنـده بـر تـقــــریـب ایـلـه بـلـســـنگ ایـزنـدن عـرض حالـیـم سویـلبان کـیـتکـیچه تکرار ایت
دولـن آیـدک یـوزونگـدن شـام دیـجـورومـنی ایـدن قـیـل سـاچـیـنگ یـایـب رقــیـب ناکــس روزن شـب تـارایـت
بوکولموش قامتـیـمنی چنگه بنگزتـسم کینک ایرمـسدور ایـنانـمزسنک سیـنب کورناله سندن چـرخی سرشارایت
جانم اوتکـور نگـاهـنگ سکـری آرتـق اسکی مـیـد نـدر حـیاتـیم نشه سـنـدن خـوش کـیـچـر بارد یچه تکـرارایت
سـوزونگ سحـری بیلان شـور قـیامت چـرخه برپا قـیل بوغافـل ایلنی آغـیر اویـقــوسـنـدذن ایـمــدی بـیدار ایـت
ایـنانـیـب مـدعی ننگ سـوزنه بـرسـورمه دذیـنگ حالـم
انـینگ هـم جـلوه تک هـجـران بلا سـینـده گـرفـتـارایت
شــکـایـت دفــتـریـن
شـکایـت دفـتـریـن آچـیـب یورک بغـریـم نی قـان ایتـدم ســـنگا ای بـیـوفـا دردم آچـیـق خـاطـر نـشــــان ایـتــدم
نـهـال قــامـتـیــنک کـیـم سـایه ســیـنـده آشــیـان ایـتـــدم سـهـی سـرونک ایاغـنـده کـوزوم یـاشــیـن روان ایـتـدم
رقــیـب تـا راز عـشـقـه ایـلـتـمـسون ایـزد یـو توانـم چه هـواینک نی باشه دابـشـورمی کونگـل ایچره نهان ایتدم
آچـیلـمـیش گـل غه نسـبت ایله گن بولـسم اول عارضنی گـچـرگی سـن که یوز اوصـافــیـدن بـیـریـن بـیان ایـتـدم
غـمـیـنگدن ایگـلدم دوکـتک کیـلوب بیـرسـورمدنک حالم اوزوم کــیـم تـا ســـــنـگا درد دل ای نـا مـهــربان ایـتـدم
ئـیلانـدک زلـفـونک عـکس دولغانـیردی یاشلو گوزومده فـسـون عـشـقـی گـورسـنگ مـردمـه بویـله عـیان ایـتـدم
یـمان گوز ایتـمه سـین اول گوزلـره کیم هـر نه جورندن یـوقـــاتـیـب بـارویـاغــیـم تـرک ایـل و خـانـمــان ایـتـدم
جـمال مـطـلقـیـن چـوق (جـلـوه) سـیـن بـر مـنـظـهـری
نـه اولـدی بـیـلـمـه دیـم بـو خـاکـدان اوزره مکان ایـتـدم
نـخـل بـی ثــمـر
بـکـام وحـشـــتی درمــانـده بــودم نـاامــــیـد ا یـنــجــا خـیـــال ســـــرو بـالائی بـفــــریـادم رســــیـد ا یـنـجــا
خــیـال شـــوخ او در وادی حـســــرت نـمــایـان شــد گـذ شـــت از دیـده ســـوی دل یـقــیــنـم آرمـیـد ایـنـجا
عــجــب خـاصـــیــتـی دارد زمـــیـن وادی حــرمــان ز هـــر بــذریکه افـــشــانـدم گـیـاه غــم دمــیـد ایـنـجـا
ســـــرزلــف تــرا بـا رشـــتـه جـانـســـت پـیــونــدی گـشـودی طـره عـطـری شـد پریـشـان دل تـپـیـد اینـجا
مـآل کـشــتـه گـان نـاوک نـازش چـــه مــیــپـــرســـی حـنـای دســت قـاتــل مـی شــود خــون شـهـیـد ایـنـجـا
مـروت از سـیاسـت پـیـشه مـردم «جــلوه" کی بـیـنی
چـو بـیـد افـتـاده بـی بـار وثـمـر نـخـل امـیـــد ایـنـحـا
مـنـســـــــت
هـفـت قــلـزم قـطـره یی از چـشــم گـریـان مـنـســـت رونـق مـحـشـر فـــزون از شـــوروفــغـان مـنـســـت
ای بـیــاد عــارض گــلـگـون و زلــف مـشــکـســات دامـــن شــــب آتــشــــیـن از آه ســـــوزان مـنـســــت
دل مـگــــو آئــیــنـه خـــورشــــــیـد دارم در بــغــــل صـبـحــدم تـصــویــری از چــاک گـریـبـان مـنـســت
چـــون جـــرس انــــدر پـی ایـن کـاروان رهـســـپــار آنـکــه خــامـــوشــی نـدارد قــلــب نـــالان مـنـســـت
ذره را راز از مـــرور دهــــر آخــر فــــــا ش شــــد آنـچـه رمـز آن نـشــد حــل، لــعـــل جـانـان مـنـســت
شـــعـلـه ســـان از آ تــش بـیـــداد یـار شـــعــلــه خــو در هــــوای نـیــســتـی پـیــوســتـه جــولان مـنـســـت
نـیـســــت از آه دلــم آشــــفـــتــه تـنــهــــا زلــف یــار عـالــمـی آشـــفــتـــه از طــبــع پــریــشــان مـنـســت
غــیـر شــرح غــصـه و درد دل از مــن نـشــــنــوی یـک جـهــان رنـج و غــم هــر بـیـت دیـوان مـنـسـت
داده بـــربـــاد آ شــــــیــان آوارهء روی جـــهــــــــان
«جــلـــوۀ» بـی خـانـمـان الـقـاب و عـنـوان مـنـســت