جنبش ملی اسلامی افغانستان

شــرف الـد یــن شـــرف

هـجـری 1252 – 1324  (75/1874 – 1945/ 1946 مـیـلادی)

 

"شـرف الـدیـن شـرف (دامـلا بـیـدل تـاشـکـنـدی بـیـلـن مـشـــهـور) مـیـر قـاســم اوغـلـی تـاشـکـنـد شــهـری نـیـنگ مـراد مـحـلـه سـیـده مـیـرزاهـد عـایـلـه سـیـده هـجـری 1253 (مـیـلادی 1674/1875) یـیـلـی تـوغـیـلـگـن. بـاشـلـنـغـیــچ مـعـلـومــاتـنـی آلـگـنـدن سـونـگ بـیـر قـنـچـه وقـت بـخـارا مـدرسـه لـریـده مـقــدس قـرآن کـریـمـنی یاد ایـتـگـن، دیـنـی عـلـم لـر، عـرب تـیـلـی و ادبـیـاتـیـنـی اوزلـه شـتـیـریـب، مـوســیـقـی مـقــامـلـری بـیـلـن آشــنـا بـولـگـن. شــرف الـدیـن شــرف اوز دوری نـیـنـگ یـلـغـار ضـیـالـلـری، جـمـلـه دن، بـهـبـودی و مـنـور قـاری لـر بـیـلـن تـانـیـشــیـب، اولـر بـیـلـن یـاقـیـنـدن مـنـاســبـت اورنـتـگـن.

 

مـمـتـاز ادبـیـاتـنـی، ایـنـیـقـســـه، بــیـدل اثـرلـریـنـی کـونـت بـیـلـن اورگـنـیـب، اولـرنـی تـحـلـیـل و تـدقـیـق قـیـلـه آلـیـشـنـی ســبـبـیـدن اونـی دامـلا بـیـدل دیـب ایـتـیـشـــگـن. شـاعـر قـتـغـن یـیـلـلـری آنـه وطـنـدن چـیـقـیـب افـغـانـســتـان نـیـنـگ انـدخـوی شــهـریـگـه کـوچـیـب اوتـیـشـگـه مـجـبـور بـولـدی. بـیـر نـیـچـه مـدت انـدخـوی شـهـریـده یـه شـب (بـابـا ولـی مـدرسـه سـیـده مـدرسـلـیـک بـیـلـن شـغـلـلـه نـدی. بـیـر آز مـدت مـیـمـنـه شـهـریـده هـم بـولـدی و او یـرده اوز دوری نـیـنگ مـشـهـور عـالـم و فـاضـل، ادبـب شـاعـرلـری بـیـلـن تـانـیـشـدی.

صـوفـی جـان آغـا، اســـتـاد عـظـیـمـی جــوزجــانـی، اســـتـاد قــربـت لـر بـیـلـن صـحـبـت و ادبـی مـلاقـاتـلـر اوتـکـزیـب تـوردی. قـاری شـرف الـدیـن شــرف ( دامـلا بـیـدل) عـمری نـیـنـگ آخـرگـی یـیـلـلـریـنـی کـابـل شـهـریـده اوتـکـزیـب، 1324 هـ ش ( 1945/1946 مـیـلادی) اوشـه یـیـرده دنـیـادن اوته دی و کـابـل شـهـریده گـی «عـاشــقـان و عـارفـان» قـبـرســـتـانـیـده دفـن ایـتـیـلـه دی. اســتـاد دن قـالـگـن اوزبـیـکـچـه و دریـچـه شــعـرلـر، قـیـمـتـلـی کـتـابـلـر اونـیـنـگ فـرزنـد لـری قـولـیده ســقـلـنـمـاقـتـه. مـشــهـور خـطـاط و بـیـدل شــنـاس ســیـد مـحـمـد الـحـســیـنـی دامـلا بـیـدل گـه تـیـگـیـشـلـی بـولـگـن مـیـرزا بـیـدل کـلـیـاتـی نـیـنگ حـاشـیـه سـیـده اونـی "یـکـه تـاز بـیـدلـشــنـاس" دیـب اتـب اوز قـلـمـی بـیـلـن یـازیـب قـالـدیـرگـن ایـدی.

نـوایـی، فـضـولـی، کـامـل خـجـنـدی، بـیـدل کـبـی مـمـتـا ز شـاعـرلـرنـیـنگ شـعـرلـریـگه تـخـمـیـس لـر یـازگـن.

شــرف الـدیـن شـرف نـیـنگ بـرچـه اوزبـیـک و دری تـیـلـلـریـده گـی شـعـرلـری قـول یـازمـه مـجـمـوعـه صـفـتـیـده تـوپـلـنـگـن بـولـیـب، اونـیـنـگ فـرزنـدی حـســام الـدیـن قـولـیـده  انـدخـوی ده ســقــلــنـمـاقــتــه."

 

 

شـعـرلـریـدن نـمــونــه لـر:

 

گــلـگــون یــوز

 

            راز عـشـــقــیـنـگ تـوتـمـاغـه بـغـریـمـنـی تـاش ایـتـمـای نـیـتـای

                                                              ســــیـنـۀ آفــتــد یـن شـــرف آهـــیـــنـی قـــاش ایـتـمـــای نـــیـتـای

            بـیــــنـوالـیـک زیـوریــم   دیـر عـشــــق گـلـگـــون غـــازیــد یــن

                                                              پـیـرلـیـک دوریــده  رخـســــــاریــمــنـی یـــاد ایــتـمـــای نـیـتـای

            عـــیــب ایـمـــاس مـیـن نـا ســــزا کـویـیـغـه بـارســم شــــوق ارا

                                                              دســــتـگـیــریــم بـولـســـــه امـیـــدیـــم تــلاش ایـتــمـای نـیــتـا ی

            د شــت عـــصـیـانـد یـن بـارورمـن نــهــانـی حـســـــرت بــیـلـــن

                                                              یـوزنـی گـلـگــون ایـلابـان، کـوکـســیـم خــراش ایـتـمـای نـیـتـای

تـاپـمـه ســه ادهـم بـســــاط بـســـــتـری گـــلــــد یــن "شــــرف"

خــاردیـن بـالـیــن ایـتـیـب، خـســـــدیـن فـــراش ایـتـمـای نـیـتـای

 

کــوزده گـی یـــاش

 

نـاز ارا کـیـلـتـورمـه غـیـل  چـیـن غـضـب قـاش اوسـتـیـنه         سـایـه قـد  یـنـگـدن ایـتـور، کـیـلـتـور قـدم بـا ش اوســتـیـنه

طـاقـــت ایـتـمـــس نـاتـوان بـیـنــلـر شـــاه حــســـنـیــنـگــه         تـار اولـورعـالـم قــویاشـی کــیـلـگــنـده خـفـاش اوســتـیـنـه

هـر کـورن دل اضـطـرابـیـدیـن قـویـا شـد یک تـیـتـره سـه          اولـمه غـای تـصـویـری رخـساریـنگـنی نـقــاش اوسـتـیـنـه

گـریـه دیـن تـخـم شــریـربـغــریـمـده یـاش کـورگـزمـه دی          ابـر رحـمـت یـاغـســـه اوتـمــس هــرقــدر تـاش اوسـتـیـنـه

هـرجـفـای و جـبـرکـیـم قــیـلـدیـنگ ندامـت چـیکـمه دیـنگ         دهــر ظـالـم قــیـل نـظــر کــوزلــرده گـی یـاش اوســتـیـنـه

ذ کـر وصـفـــیـده تـلاش ایـتـسـه دل و جـانـی « شـــرف»

قـیـغـولـیـغـدورفـکـری دنـیـاکـیـلـسـه کـیـنگـاش اوسـتـیـنـه

 

               20 نـچـی عـصـرافـغـانـســـتـان اوزبـیـک ادبـیـاتـی، مـولـف: ابـوسـعـیـد عـبـدالله یـف، ص 22، یـیـل 2003 میلادی، تـاشــکـنـد، اوزبـیـکـســـــتـان